Когда ввоз товаров считается «коммерческим», а не личным

Департамент государственных доходов по Мангистауской области разъясняет актуальные правила разграничения ввоза товаров физическими лицами для личного пользования и в коммерческих (предпринимательских) целях.

Фото: Magnific.com

Что считается товарами для личного пользования

Согласно Таможенному кодексу ЕАЭС (статья 256) и законодательству Республики Казахстан, товарами для личного пользования признаются товары, предназначенные для личных, семейных, домашних и иных нужд физических лиц, не связанных с осуществлением предпринимательской деятельности.

Таможенные органы определяют назначение товаров исходя из:

- заявления физического лица (устно или путём подачи пассажирской таможенной декларации);

- характера и количества товаров;

- частоты пересечения границы и/или перемещения товаров данным лицом или в его адрес.

Даже если стоимость и вес укладываются в беспошлинные нормы, таможенный орган вправе признать партию коммерческой, если характер, количество однотипных товаров или частота перемещения указывают на предпринимательские цели. В этом случае применяется общий порядок таможенного оформления (с уплатой пошлин, налогов и соблюдением всех ограничений).

Ввоз из стран ЕАЭС: новые критерии с 1 января 2026 года

С 1 января 2026 года действует Приказ Министра финансов Республики Казахстан от 11 ноября 2025 года № 690. Он устанавливает чёткие критерии, при которых ввоз товаров физическими лицами с территории государств-членов ЕАЭС (Россия, Беларусь, Армения, Кыргызстан) признаётся осуществляемым в целях предпринимательской деятельности.

Достаточно превысить любой из двух критериев:

1. Стоимостной критерий

Общая стоимость ввезённых за календарный год товаров превышает 360 МРП. 

В 2026 году МРП составляет 4 325 тенге, следовательно порог равен 1 557 000 тенге.

2. Количественный критерий (в течение одного года на одного человека):

- изделия из меха (включая головные уборы) — более 1 предмета одного наименования;

- мобильные телефоны — более 2 единиц;

- планшеты — более 2 единиц;

- стационарные и портативные компьютеры с принадлежностями — более 2 единиц;

- ювелирные изделия — более 5 предметов;

- велосипеды — более 1 единицы;

- детские коляски — более 2 единиц;

- транспортные средства (в том числе в несобранном виде) — более 1 единицы.

Важно: критерии не применяются к товарам, бывшим в употреблении и необходимым в пути следования или в месте назначения, при наличии признаков износа (царапины, вмятины, следы стирки и т.п.) и отсутствии бирок, ярлыков, этикеток и первичной упаковки.

Что делать, если ввоз признан предпринимательским

Физическое лицо обязано:

- зарегистрироваться в качестве индивидуального предпринимателя;

- оформить сопроводительные документы и представить в органы государственных доходов заявление о ввозе товаров и уплате косвенных налогов (форма 328.00);

- уплатить НДС в установленном порядке.

Ввоз из третьих стран (вне ЕАЭС)

Применяются правила ЕАЭС (Решение Совета Евразийской экономической комиссии от 20 декабря 2017 года № 107).

Беспошлинные нормы (при условии, что товары признаны для личного пользования):

- воздушным транспортом — до 10 000 евро и 50 кг;

- наземным транспортом или пешком — до 500 евро и 25 кг;

- международными почтовыми отправлениями или перевозчиком — до 200 евро и 31 кг.

При превышении норм уплачивается совокупный таможенный платёж: 30 % от стоимости превышения (но не менее 4 евро за 1 кг) для багажа и 15 % (но не менее 2 евро за 1 кг) для почтовых отправлений.

Отдельные категории товаров ни при каких обстоятельствах не могут быть отнесены к товарам для личного пользования (Приложение № 6 к Решению № 107). К ним относятся, в частности, икра осетровых в количестве более 250 г, рыба и ракообразные более 5 кг, алкоголь свыше установленных лимитов и ряд других позиций.

Практические рекомендации

1. Честно декларируйте товары и будьте готовы подтвердить их назначение для личных нужд.

2. Сохраняйте чеки и документы, подтверждающие стоимость и цель приобретения.

3. Избегайте регулярного ввоза однотипных товаров в количествах, явно превышающих бытовые потребности семьи.

4. При планировании регулярных или крупных закупок заранее оцените целесообразность регистрации в качестве ИП.

5. В спорных случаях обращайтесь за разъяснениями в таможенные органы или Департамент государственных доходов.

Соблюдение установленных критериев позволяет избежать доначисления таможенных платежей, штрафов и административной ответственности.

Тауарларды әкелу қашан «коммерциялық» деп есептеледі, ал қашан жеке пайдалану үшін

Маңғыстау облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті жеке тұлғалардың тауарларды жеке пайдалану үшін әкелуі мен коммерциялық (кәсіпкерлік) мақсатта әкелуін ажыратудың өзекті ережелерін түсіндіреді.

Жеке пайдалануға арналған тауарлар деп не саналады

ЕАЭО Кеден кодексінің (256-бап) және Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес, жеке пайдалануға арналған тауарлар деп жеке тұлғалардың жеке, отбасылық, үй-жай және кәсіпкерлік қызметпен байланысты емес өзге де мұқтаждықтары үшін арналған тауарлар танылады.

Кеден органдары тауарлардың мақсатын мыналарға сүйене отырып анықтайды:

- жеке тұлғаның мәлімдемесі (ауызша немесе жолаушының кедендік декларациясын беру арқылы);

- тауарлардың сипаты мен саны;

- осы тұлғаның немесе оның атына шекараны кесіп өту және/немесе тауарларды жылжыту жиілігі.

Тіпті құны мен салмағы бажсыз нормаларға сәйкес келсе де, кеден органы біртектес тауарлардың сипаты, саны немесе жылжыту жиілігі кәсіпкерлік мақсаттарды көрсетсе, партияны коммерциялық деп тануға құқылы. Бұл жағдайда кедендік ресімдеудің жалпы тәртібі қолданылады (баждар, салықтар төлеу және барлық шектеулерді сақтау арқылы).

ЕАЭО елдерінен әкелу: 2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап жаңа өлшемдер

2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2025 жылғы 11 қарашадағы № 690 бұйрығы қолданылады. Ол жеке тұлғалардың ЕАЭО мүше мемлекеттерінің аумағынан (Ресей, Беларусь, Армения, Қырғызстан) тауарларды әкелуі кәсіпкерлік қызмет мақсатында жүзеге асырылатынын танудың нақты өлшемдерін белгілейді.

Екі өлшемнің кез келгенін асырса жеткілікті:

1. Құндық өлшем

Күнтізбелік жыл ішінде әкелінген тауарлардың жалпы құны 360 АЕК-тен асады.

2026 жылы АЕК 4 325 теңгені құрайды, демек шек 1 557 000 теңгеге тең.

2. Сандық өлшем(бір жыл ішінде бір адамға):

- теріден жасалған бұйымдар (соның ішінде бас киімдер) — бір атаудағы 1-ден астам зат;

- ұялы телефондар — 2 бірліктен астам;

- планшеттер — 2 бірліктен астам;

- стационарлық және портативті компьютерлер мен олардың керек-жарақтары — 2 бірліктен астам;

- зергерлік бұйымдар — 5 заттан астам;

- велосипедтер — 1 бірліктен астам;

- балалар арбалары — 2 бірліктен астам;

- көлік құралдары (соның ішінде жиналмаған күйде) — 1 бірліктен астам.

Маңызды: өлшемдер жолда немесе баратын жерде қажет болатын, пайдаланылған тауарларға қолданылмайды, егер тозу белгілері (сызаттар, майысулар, жуу іздері және т.б.) болса және биркалар, этикеткалар, бастапқы қаптама болмаса.

Егер әкелу кәсіпкерлік деп танылса, не істеу керек

Жеке тұлға міндетті:

- жеке кәсіпкер ретінде тіркелу;

- ілеспе құжаттарды ресімдеу және мемлекеттік кірістер органдарына тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініш (328.00 нысаны) тапсыру;

- ҚҚС-ты белгіленген тәртіппен төлеу.

Үшінші елдерден (ЕАЭО-дан тыс) әкелу

ЕАЭО ережелері қолданылады (Еуразиялық экономикалық комиссия Кеңесінің 2017 жылғы 20 желтоқсандағы № 107 шешімі).

Бажсыз нормалар (тауарлар жеке пайдалану үшін танылған жағдайда):

әуе көлігімен — 10 000 еуроға дейін және 50 кг;

жерүсті көлігімен немесе жаяу — 500 еуроға дейін және 25 кг;

халықаралық пошта жөнелтілімдерімен немесе тасымалдаушымен — 200 еуроға дейін және 31 кг.

Нормалар асырылған жағдайда жиынтық кедендік төлем төленеді: багаж үшін асыру құнының 30%-ы (бірақ 1 кг үшін кемінде 4 еуро емес), пошта жөнелтілімдері үшін 15%-ы (бірақ 1 кг үшін кемінде 2 еуро емес).

Кейбір тауар санаттары ешқандай жағдайда жеке пайдалануға арналған тауарларға жатқызылмайды (№ 107 шешіміне № 6 қосымша). Оларға, атап айтқанда, бекіре балықтарының уылдырығы 250 г-нан астам, балық және шаян тәрізділер 5 кг-нан астам, белгіленген лимиттерден асатын алкоголь және басқа да позициялар жатады.

Практикалық ұсынымдар

1. Тауарларды шынайы декларациялаңыз және олардың жеке қажеттіліктерге арналғанын растауға дайын болыңыз.

2. Құны мен сатып алу мақсатын растайтын чектер мен құжаттарды сақтаңыз.

3. Отбасының тұрмыстық қажеттіліктерін айқын асыратын мөлшерде біртектес тауарларды үнемі әкелуден аулақ болыңыз.

4. Тұрақты немесе ірі сатып алуларды жоспарлағанда жеке кәсіпкер ретінде тіркелудің орындылығын алдын ала бағалаңыз.

5. Даулы жағдайларда кеден органдарына немесе Мемлекеттік кірістер департаментіне түсініктеме алу үшін жүгініңіз.

Белгіленген өлшемдерді сақтау кедендік төлемдерді қосымша есептеуден, айыппұлдардан және әкімшілік жауапкершіліктен аулақ болуға мүмкіндік береді.