Учитесь за границей — оставайтесь в налоговом поле Казахстана

Департамент государственных доходов по Мангистауской области обращается к студентам — гражданам Республики Казахстан, которые обучаются в зарубежных университетах, и к их семьям. Всеобщее декларирование — это не «налог на учёбу», а прозрачность активов и доходов. Большинству студентов декларацию сдавать не нужно. Но есть чёткие случаи, когда обязанность возникает — и их важно знать до 15 сентября 2026 года.

Фото: Magnific.com

Срок представления деклараций за 2025 год — не позднее 15 сентября 2026 года. Уплата ИПН (если налог исчислен) — не позднее 25 сентября 2026 года.

1. Кто такие «студенты, обучающиеся за рубежом» для налоговых целей

Речь идёт о гражданах Республики Казахстан, которые по очной (или приравненной) форме получают высшее или послевузовское образование в иностранном вузе: бакалавриат, магистратура, докторантура, а также программы академической мобильности и межправительственные гранты (включая «Болашак» и гранты принимающих государств).

Важный нюанс резидентства. Гражданин Казахстана, находящийся за пределами страны именно с целью обучения, для целей Налогового кодекса, как правило, сохраняет статус налогового резидента РК на период учёбы. Это означает: доходы и активы могут попадать в казахстанское налоговое поле даже если студент физически живёт в другой стране.

2. Главное правило 2025–2026: статус студента сам по себе декларацию не требует

С 1 января 2025 года четвёртый этап всеобщего декларирования для «всех остальных» граждан отменён. Пенсионеры, работники частных компаний, домохозяйки и студенты освобождены от обязательной подачи декларации — если нет специальных оснований.

Обязанность появляется только при наличии конкретных фактов, перечисленных ниже.

3. Когда студент-зарубежник ОБЯЗАН сдать декларацию 

Основание А. Деньги на счетах в иностранных банках

Если по состоянию на 31 декабря 2025 года совокупный остаток денег на банковских счетах в иностранных банках (за пределами РК) превысил 1 000 МРП, декларация обязательна.

1 000 МРП на 31.12.2025 = 3 932 000 тенге (МРП 2025 года — 3 932 тенге).

Считается сумма по всем зарубежным счетам вместе, а не по каждому отдельно. Стипендиальный счёт в банке страны обучения, карта иностранного банка «для жизни в кампусе», накопительный счёт — всё это входит в расчёт.

Именно этот порог чаще всего «включает» обязанность у студентов: стипендия и грант обычно зачисляются на иностранный счёт. Если к концу года на счетах накопилось больше ~3,93 млн тенге — форма 270.00 нужна.

Основание Б. Имущество за рубежом, подлежащее регистрации

Нужно задекларировать, если у студента (или на его имя) есть активы за пределами РК, права на которые регистрируются в иностранных органах: квартира или комната, дом, земельный участок, автомобиль, мотоцикл, катер, доля в иностранной компании, ценные бумаги иностранных эмитентов, брокерский счёт, инвестиционное золото, объекты интеллектуальной собственности, цифровые активы.

Основание В. Крупные сделки

Если в течение 2025 года приобретено имущество на сумму свыше 20 000 МРП (78 640 000 тенге по МРП 2025 года), источник средств отражается в декларации.

Основание Г. Иные специальные категории

Декларацию также сдают студенты, которые одновременно являются: кандидатами на выборные должности или их супругами; лицами, на которых распространяются антикоррупционные ограничения; крупными участниками банков / страховых / рынка ценных бумаг; лицами частной практики; владельцами цифровых активов.

4. Стипендии и гранты иностранного вуза: что изменилось

До 2026 года иностранные стипендии и гранты формально входили в годовой доход физического лица и не относились к льготным выплатам казахстанских вузов и программы «Болашак». Такие суммы отражаются в форме 270.00, ИПН — 10%, с зачётом налога, уже уплаченного за рубежом по международным соглашениям об избежании двойного налогообложения.

С 1 января 2026 года вступил в силу новый Налоговый кодекс РК (№ 214-VIII от 18 июля 2025 года). В нём прямо предусмотрено уменьшение (фактически — освобождение) дохода в виде стипендий и грантов, выплачиваемых лицам, обучающимся в организациях образования за пределами Республики Казахстан.

Практический вывод. Стипендии 2026 года и далее — в льготном режиме. Декларация сентября 2026 года касается отчётного 2025 года. Если единственный «иностранный» факт — стипендия, а порог по счетам и имущество за рубежом отсутствуют, обязанность сдавать форму у обычного студента, как правило, не возникает. Если порог по счетам превышен или есть зарегистрированное имущество — декларация нужна независимо от льготы по стипендии.

5. Какие формы подаются

- Форма 250.00 — декларация об активах и обязательствах («входная»). Подаётся один раз при возникновении обязанности отразить накопленные зарубежные активы.

- Форма 270.00 — декларация о доходах и имуществе («ежегодная»). Отражает доходы за календарный год, зарубежные счета свыше порога, приобретения, цифровые активы.

Если в одном году возникла обязанность по обеим формам из-за зарубежного имущества, на практике представляется форма 250.00. Добровольная подача любой из форм не запрещена.

6. Как сдать декларацию, находясь за границей 

Личного визита в Казахстан не требуется. Студент может подать отчётность онлайн 24/7:

- Кабинет налогоплательщика — cabinet.salyk.kz

- Портал электронного правительства — egov.kz

- Мобильные приложения: e-SalyqAzamat, eGovmobile, Halyk, bcc.kz, Kaspi.kz

Электронная цифровая подпись (ЭЦП) для ряда сервисов не обязательна — доступна авторизация через SMS / биометрию / банковские приложения. Рекомендуется заранее обновить ЭЦП в ЦОН или через eGov, если ключ истекает в период учёбы.

К декларации при необходимости прикладываются: выписка иностранного банка на 31 декабря (с переводом), договор аренды/купли недвижимости, свидетельство о регистрации транспорта, справка вуза о стипендии, документы об уплате налога за рубежом (для зачёта).

7. Что будет, если не сдать вовремя

Непредставление декларации в установленный срок влечёт административную ответственность по Кодексу РК об административных правонарушениях. Первичное нарушение — предупреждение или штраф, повторное в течение года — увеличенный штраф (ориентир: 15 и 30 МРП). Сокрытие зарубежных счетов и имущества может повлечь доначисление налога, пеню и более серьёзные последствия при выявлении в рамках международного обмена налоговой информацией (CRS / соглашения об обмене).

Казахстан получает сведения о счетах резидентов в иностранных банках. «Невидимый» иностранный счёт — иллюзия.

8. Чек-лист студента, который учится за рубежом

- Проверьте остаток на всех иностранных счетах на 31.12.2025. Больше 3 932 000 тенге? Готовьте форму 270.00.

- Есть квартира, машина, доля в компании за границей на ваше имя? Декларация обязательна.

- Получали только стипендию, счетов «под порогом», имущества нет — скорее всего, сдавать не нужно.

- Сохраните банковские выписки и справку вуза — они пригодятся и для декларации, и для ОСМС.

- Зарегистрируйтесь в услуге eGov «Регистрация студентов, обучающихся за рубежом» — это не налог, но нужно для статуса ОСМС и ряда госуслуг.

- Подайте декларацию до 15 сентября 2026 года, не оставляйте на последний день — нагрузка на системы растёт.

Департамент призывает студентов: учёба за рубежом — гордость Страны. Своевременная декларация, если она нужна, — это не бюрократия, а защита вашего имени и будущей карьеры. Лучше один вечер в приложении e-Salyq, чем годы разбирательств из-за «забытого» счёта.

Шетелде оқисыз — Қазақстанның салық кеңістігінде қаласыз

Маңғыстау облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті шетелдік жоғары оқу орындарында білім алып жатқан Қазақстан азаматтары — студенттерге және олардың отбасыларына үндеу жасайды. Жалпыға бірдей декларациялау — «оқуға салынатын салық» емес, активтер мен кірістердің ашықтығы. Студенттердің басым көпшілігіне декларация тапсырудың қажеті жоқ. Бірақ міндеттеме туындайтын нақты жағдайлар бар және оларды 2026 жылғы 15 қыркүйекке дейін білу маңызды.

2025 жылғы есеп бойынша декларация тапсыру мерзімі — 2026 жылғы 15 қыркүйектен кешіктірмей. Есептелген ЖТС төлеу мерзімі — 2026 жылғы 25 қыркүйектен кешіктірмей.

1. Салық мақсатында «шетелде оқитын студент» кім?

Бұл — шетелдік жоғары оқу орнында күндізгі (немесе оған теңестірілген) нысанда бакалавриат, магистратура, докторантура, академиялық ұтқырлық немесе үкіметаралық гранттар («Болашақ», қабылдаушы мемлекет гранттары) бойынша білім алатын Қазақстан Республикасының азаматтары.

Резиденттік туралы маңызды ескерту. Оқу мақсатымен шетелде жүрген Қазақстан азаматы Салық кодексі бойынша оқу кезеңінде, әдетте, ҚР салық резиденті мәртебесін сақтайды. Демек, студент басқа елде тұрса да, оның кірістері мен активтері қазақстандық салық өрісіне түсуі мүмкін.

2. 2025–2026 жылдардағы басты қағида

2025 жылғы 1 қаңтардан бастап жалпыға бірдей декларациялаудың төртінші кезеңі тоқтатылды. Зейнеткерлер, жекеменшік ұйым қызметкерлері, үй шаруасындағы адамдар және студенттер арнайы негіздер болмаса, міндетті декларациядан босатылған.

Міндеттеме төмендегі нақты фактілер болғанда ғана пайда болады.

3. Шетелде оқитын студент декларацияны ҚАШАН тапсыруға міндетті

А негізі. Шетелдік банк шоттарындағы ақша

2025 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша шетелдік банктердегі шоттардағы ақшаның жиынтық қалдығы 1 000 АЕК-тен асса, декларация міндетті.

2025 жылғы 31.12 күні 1 000 АЕК = 3 932 000 теңге (2025 жылғы АЕК — 3 932 теңге).

Сома әр шот бойынша емес, барлық шетелдік шоттардың жиынтығымен есептеледі. Оқу еліндегі шәкіртақы шоты, кампустағы өмірге арналған шетелдік банк картасы, жинақ шоты — бәрі есепке кіреді.

Студенттер үшін ең жиі «іске қосылатын» шек — дәл осы: шәкіртақы мен грант әдетте шетелдік шотқа түседі. Жыл соңында шоттарда шамамен 3,93 млн теңгеден көп жиналса — 270.00 нысаны қажет.

Ә негізі. Шетелде тіркелетін мүлік

Студенттің (немесе оның атына) шетелде құқықтары шетелдік органдарда тіркелетін активтері болса: пәтер, үй, жер үлесі, автомобиль, мотоцикл, қайық, шетелдік компаниядағы үлес, шетелдік эмитент бағалы қағаздары, брокерлік шот, инвестициялық алтын, зияткерлік меншік объектілері, цифрлық активтер.

Б негізі. Ірі мәмілелер

2025 жылы құны 20 000 АЕК-тен (2025 жылғы АЕК бойынша 78 640 000 теңге) асатын мүлік сатып алынса, қаражат көзі декларацияда көрсетіледі.

В негізі. Өзге арнайы санаттар

Сонымен қатар сайланбалы лауазымға үміткерлер мен олардың жұбайлары, сыбайлас жемқорлыққа қарсы шектеулер қолданылатын адамдар, банк / сақтандыру / бағалы қағаздар нарығының ірі қатысушылары, жеке практикамен айналысатындар, цифрлық актив иелері декларация тапсырады.

4. Шетелдік ЖОО шәкіртақысы мен гранты: не өзгерді

2026 жылға дейін шетелдік шәкіртақылар мен гранттар жеке тұлғаның жылдық кірісіне еніп, қазақстандық ЖОО төлемдері мен «Болашақ» бағдарламасының жеңілдікті тізіміне кірмеген. 270.00 нысанында көрсетуді, 10% ЖТС төлеуді және қосарланған салықты болдырмау туралы халықаралық келісімдер бойынша шетелде төленген салықты есепке алу.

2026 жылғы 1 қаңтардан Қазақстан Республикасының жаңа Салық кодексі (2025 жылғы 18 шілдедегі № 214-VIII) күшіне енді. Онда Қазақстаннан тыс білім беру ұйымдарында оқитын адамдарға төленетін шәкіртақылар мен гранттар түріндегі кірісті азайту (іс жүзінде босату) тікелей көзделген.

Тәжірибелік қорытынды. 2026 жылғы және одан кейінгі шәкіртақылар — жеңілдікті режимде. 2026 жылғы қыркүйектегі декларация 2025 есепті жылға қатысты. Егер жалғыз «шетелдік» факт — шәкіртақы болса, шоттар шегінен аспаса және шетелде тіркелген мүлік жоқ болса, қарапайым студентке нысан тапсыру міндеті, әдетте, туындамайды. Шоттар шегі асып кетсе немесе мүлік болса — шәкіртақы жеңілдігіне қарамастан декларация қажет.

5. Қандай нысандар тапсырылады

- 250.00 нысаны — активтер мен міндеттемелер туралы («кіріс») декларация. Жиналған шетелдік активтерді көрсету міндеті пайда болғанда бір рет тапсырылады.

- 270.00 нысаны — кірістер мен мүлік туралы («жыл сайынғы») декларация. Күнтізбелік жылдағы кірістер, шекті сомадан жоғары шетелдік шоттар, сатып алулар, цифрлық активтер көрсетіледі.

Бір жылы шетелдік мүлікке байланысты екі нысан бойынша да міндеттеме туындаса, тәжірибеде 250.00 нысаны тапсырылады. Кез келген нысанды ерікті түрде тапсыруға тыйым салынбайды.

6. Шетелде жүріп декларацияны қалай тапсыруға болады

Қазақстанға жеке келудің қажеті жоқ. Студент есептілікті тәулік бойы онлайн тапсыра алады:

- Салық төлеуші кабинеті — cabinet.salyk.kz

- Электрондық үкімет порталы — egov.kz

- Мобильді қосымшалар: e-Salyq Azamat, eGov mobile, Halyk, bcc.kz, Kaspi.kz

Кейбір сервистерде ЭЦҚ міндетті емес — SMS / биометрия / банк қосымшалары арқылы кіруге болады. Оқу кезінде кілт мерзімі бітпес үшін ЭЦҚ-ны ХҚКО-да немесе eGov арқылы алдын ала жаңарту ұсынылады.

 7. Уақытында тапсырмаса не болады

Декларацияны белгіленген мерзімде тапсырмау Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекс бойынша жауапкершілікке әкеледі. Алғашқы бұзушылық — ескерту немесе айыппұл, бір жыл ішінде қайталанса — ұлғайтылған айыппұл (бағдар: 15 және 30 АЕК). Шетелдік шоттар мен мүлікті жасыру салықты қосымша есептеуге, өсімпұлға және халықаралық салық ақпаратын алмасу (CRS) аясында анықталған жағдайда неғұрлым қатаң салдарға әкелуі мүмкін.

Қазақстан резиденттерінің шетелдік банктердегі шоттары туралы мәлімет алады. «Көрінбейтін» шетелдік шот — жаңсақ түсінік.

8. Шетелде оқитын студенттің чек-парағы

- Барлық шетелдік шоттардағы 31.12.2025 қалдықты тексеріңіз. 3 932 000 теңгеден көп пе? 270.00 нысанын дайындаңыз.

- Шетелде сіздің атыңызда пәтер, көлік, компания үлесі бар ма? Декларация міндетті.

- Тек шәкіртақы алдыңыз, шоттар «шектен төмен», мүлік жоқ — көп жағдайда тапсырудың қажеті жоқ.

- Банк көшірмелері мен ЖОО анықтамасын сақтаңыз — олар декларацияға да, МӘМС-ке де керек.

- eGov-те «Шетелде оқитын студенттерді тіркеу» қызметінен өтіңіз — бұл салық емес, бірақ МӘМС мәртебесі мен бірқатар мемлекеттік қызметтер үшін қажет.

- Декларацияны 2026 жылғы 15 қыркүйекке дейін тапсырыңыз, соңғы күнге қалдырмаңыз.

Департамент студенттерді шақырады: шетелде оқу – Елдің мақтанышы. Қажет болған декларацияны уақтылы тапсыру — бюрократия емес, есіміңіз бен болашақ мансабыңызды қорғау. e-Salyq қосымшасындағы бір кеш «ұмытылған» шоттан туындайтын жылдарға созылған даудан әлдеқайда жеңіл.