Налог на имущество физических лиц: объекты налогообложения — не только квартиры

Департамент государственных доходов по Мангистауской области разъясняет гражданам порядок налогообложения имущества физических лиц. Налог на имущество взимается не только с квартир: в объект налогообложения входят различные виды недвижимости и земельные участки, находящиеся на праве собственности на территории Казахстана.

Фото: DepositPhotos

Что является объектом налогообложения

Согласно Налоговому кодексу Республики Казахстан объектами обложения налогом на имущество физических лиц являются находящиеся на территории республики:

• жилища (квартиры, жилые дома, комнаты);
• здания;
• дачные постройки;
• гаражи;
• парковочные места;
• иные строения, сооружения и помещения (в том числе кладовые, хозяйственные и служебные постройки, пристройки);
• земельные участки, принадлежащие физическим лицам на праве собственности.

Таким образом, налог уплачивается не только собственниками квартир в многоквартирных домах, но и владельцами индивидуальных жилых домов, дач, гаражей, машино-мест, хозяйственных построек и земельных участков.

Кто является плательщиком

Плательщиками налога являются физические лица — собственники указанных объектов. Налог исчисляется налоговыми органами. Налоговой базой по жилищам и дачным постройкам является стоимость объекта, определяемая Государственной корпорацией «Правительство для граждан» по состоянию на 1 января года, следующего за налоговым периодом. Эта стоимость, как правило, ниже рыночной цены объекта.

Ставки налога

Налог на имущество физических лиц исчисляется в зависимости от стоимости объекта по прогрессивной шкале. Для объектов со стоимостью до 2 000 000 тенге включительно ставка составляет 0,05 процента от стоимости. Далее ставка ступенчато возрастает. Если совокупная стоимость всех объектов налогообложения, принадлежащих одному собственнику, превышает 450 000 000 тенге, налог исчисляется исходя из совокупной стоимости по повышенной ставке 2 процента (2 946 600 тенге плюс 2 процента с суммы, превышающей 450 млн тенге).

Льготы

Отдельные категории граждан имеют право на льготу в пределах установленного размера МРП от общей стоимости объектов. К ним относятся Герои Советского Союза, Герои Социалистического Труда, лица, удостоенные званий «Халық қаһарманы», «Қазақстанның Еңбек Ері», награждённые орденом Славы трёх степеней и орденом «Отан», участники Великой Отечественной войны и приравненные к ним лица, инвалиды, многодетные матери, удостоенные звания «Мать-героиня» или награждённые подвеской «Алтын алқа», отдельно проживающие пенсионеры — в пределах, предусмотренных Налоговым кодексом.

Собственники квартир (комнат) в многоквартирном жилом доме не являются плательщиками налога на имущество в части доли в земельном участке, занятом таким домом.

Важно не путать с налогом при продаже имущества

Налог на имущество — это ежегодный налог за владение объектом. Он не заменяет индивидуальный подоходный налог с имущественного дохода при продаже недвижимости. С 1 января 2026 года при продаже жилой недвижимости, дач, гаражей, парковочных мест, кладовых, объектов личного подсобного хозяйства и земельных участков имущественный доход (прирост стоимости) возникает, если объект находился в собственности менее двух лет — для объектов, приобретённых после вступления в силу нового Налогового кодекса. Для объектов, приобретённых до 2026 года, сохраняется прежний минимальный срок владения — один год. При продаже нежилой (коммерческой) недвижимости прирост стоимости облагается независимо от срока владения. Налог уплачивается только с разницы между ценой продажи и ценой приобретения, а не со всей суммы сделки. Ставка ИПН: 10 процентов с прироста до 8 500 МРП и 15 процентов с суммы превышения.

Как узнать сумму и уплатить налог

Сумму начисленного налога можно проверить в мобильном приложении e-SalyqAzamat, на портале электронного правительства egov.kz и на интернет-ресурсе Комитета государственных доходов. Оплату рекомендуется производить своевременно, не допуская образования задолженности. Наличие налоговой задолженности может повлечь меры принудительного взыскания, включая ограничение на выезд за пределы Республики Казахстан.

Жеке тұлғалардың мүлік салығы: салық салу объектісі – тек пәтер ғана емес

Маңғыстау облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті Қазақстан Республикасының азаматтарына жеке тұлғалардың мүлік салығын салу тәртібін түсіндіреді. Мүлік салығы тек пәтерлерден ғана алынбайды: салық салу объектісіне Қазақстан аумағында меншік құқығындағы жылжымайтын мүліктің түрлі түрлері мен жер учаскелері кіреді.

Салық салу объектісі не болып табылады

Қазақстан Республикасының Салық кодексіне сәйкес жеке тұлғалардың мүлік салығының салық салу объектілері республика аумағында орналасқан мыналар болып табылады:

• тұрғын үйлер (пәтерлер, тұрғын үйлер, бөлмелер);
• ғимараттар;
• саяжай құрылыстары;
• гараждар;
• тұрақ орындары;
• өзге де құрылыстар, құрылысжайлар және үй-жайлар (соның ішінде қоймалар, шаруашылық және қызметтік құрылыстар, жапсарлас құрылыстар);
• жеке тұлғалардың меншік құқығындағы жер учаскелері.

Осылайша, салықты көпқабатты үйдегі пәтер иелері ғана емес, жеке тұрғын үйлердің, саяжайлардың, гараждардың, көлік тұрақтарының, шаруашылық құрылыстарының және жер учаскелерінің иелері де төлейді.

Кім төлеуші болып табылады

Салық төлеушілер – көрсетілген объектілердің меншік иелері болып табылатын жеке тұлғалар. Салықты мемлекеттік кірістер органдары есептейді. Тұрғын үйлер мен саяжай құрылыстары бойынша салық базасы – «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы салықтық кезеңнен кейінгі жылдың 1 қаңтарындағы жағдай бойынша айқындайтын объектінің құны. Бұл құн, әдетте, объектінің нарықтық бағасынан төмен.

Салық мөлшерлемелері

Жеке тұлғалардың мүлік салығы объектінің құнына қарай сатылы шкала бойынша есептеледі. Құны 2 000 000 теңгеге дейін қоса алғандағы объектілер үшін мөлшерлеме – құнның 0,05 пайызы. Одан әрі мөлшерлеме сатылап өседі. Егер бір меншік иесіне тиесілі барлық салық салу объектілерінің жиынтық құны 450 000 000 теңгеден асса, салық жиынтық құннан 2 пайыз жоғарылатылған мөлшерлеме бойынша есептеледі (2 946 600 теңге плюс 450 млн теңгеден асатын соманың 2 пайызы).

Жеңілдіктер

Азаматтардың жекелеген санаттары объектілердің жалпы құнынан белгіленген АЕК мөлшері шегінде жеңілдік алуға құқылы. Оларға Кеңес Одағының батырлары, Социалистік Еңбек ерлері, «Халық қаһарманы», «Қазақстанның Еңбек Ері» атақтарына ие болған, үш дәрежелі Даңқ орденімен және «Отан» орденімен марапатталған адамдар, Ұлы Отан соғысына қатысушылар және оларға теңестірілген адамдар, мүгедектігі бар адамдар, «Ана-батыр» атағына ие немесе «Алтын алқа» алқасымен марапатталған көпбалалы аналар, бөлек тұратын зейнеткерлер – Салық кодексінде көзделген шекте жатады.

Көппәтерлі тұрғын үй алып жатқан жер учаскесіндегі пәтер (бөлме) меншік иесінің үлесі бойынша жеке тұлғалар мүлік салығын төлеуші болып табылмайды.

Мүлікті сату кезіндегі салықпен шатастырмау маңызды

Мүлік салығы – объект иеленгені үшін жыл сайын төленетін салық. Ол жылжымайтын мүлікті сату кезіндегі мүліктік кірістен алынатын жеке табыс салығын алмастырмайды. 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап тұрғын жылжымайтын мүлікті, саяжайларды, гараждарды, тұрақ орындарын, қоймаларды, жеке қосалқы шаруашылық объектілерін және жер учаскелерін сату кезінде мүліктік кіріс (құн өсімі) объект меншікте екі жылдан аз болған жағдайда туындайды – жаңа Салық кодексі күшіне енгеннен кейін сатып алынған объектілер үшін. 2026 жылға дейін сатып алынған объектілер үшін бұрынғы ең аз иелену мерзімі – бір жыл сақталады. Тұрғын емес (коммерциялық) жылжымайтын мүлікті сату кезінде құн өсімі иелену мерзіміне қарамастан салық салынады. Салық мәміленің бүкіл сомасынан емес, сату бағасы мен сатып алу бағасы арасындағы айырмадан ғана төленеді. ЖТС мөлшерлемесі: 8 500 АЕК-ке дейінгі өсімнен 10 пайыз және асып кеткен сомадан 15 пайыз.

Салық сомасын қалай білуге және төлеуге болады

Есептелген салық сомасын e-SalyqAzamat мобильді қосымшасынан, egov.kz электрондық үкімет порталынан және Мемлекеттік кірістер комитетінің интернет-ресурсынан тексеруге болады. Төлемді берешек пайда болмас үшін уақтылы жүргізу ұсынылады. Салық берешегінің болуы мәжбүрлеп өндіріп алу шараларын, оның ішінде Қазақстан Республикасынан шығуды шектеуді тудыруы мүмкін.