Күнүмдүк жашоодо колдонгон буюмдар тууралуу сиз билбеген 10 кызыктуу факт

Таңкы тиш щёткасынан баштап кечки лампочкага чейин, биз күн сайын ондогон буюмдарды колдонобуз да, алардын артында кандай окуялар жатканын ойлонбойбуз. Чындыгында, эң жөнөкөй көрүнгөн нерселердин көбүнүн тарыхы күтүүсүз ачылыштарга, кокус окуяларга жана таң калыштуу чечимдерге байланыштуу. Бүгүн ушундай он фактыны сиздин көңүлүңүзгө сунуштайбыз.

Билимге кызыгуу ар кандай формада көрүнөт: кимдир бирөө китеп окуйт, кимдир бирөө кроссворд чечет, ал эми кимдир бирөө эс алуу убагында ой жүгүртүүнү талап кылган оюндарды тандайт. Мисалы, Boostwin KG платформасында, башкача айтканда Буствин сайтында, берилген карта оюндары көңүл буруу жана стратегиялык ой жүгүртүүнү өнүктүрөт деп айтышат. Эми буюмдардын дүйнөсүнө кайрылалы.

1. Кагаз кыстырма — каршылыктын символу

Кагаз кыстырма кеңседе документтерди бириктирүү үчүн гана колдонулат деп ойлосок болот. Бирок Экинчи дүйнөлүк согуш мезгилинде немис оккупациясында калган Норвегияда ал таптакыр башка мааниге ээ болгон. Жергиликтүү тургундар кийимдерине кыстырма тагынып жүрүшкөн. Бул биримдиктин жана каршылыктын жашыруун белгиси болгон, анткени кыстырма нерселерди бириктирип турат. Ошентип, кичинекей темир зымдан жасалган буюм тарыхта көрүнүктүү из калтырган.

2. Штрих-кодду биринчи окуган товар — сагыз

1974-жылы 26-июнда АКШнын Огайо штатындагы дүкөндө биринчи жолу кассадагы сканер штрих-кодду окуган. Ал товар жөнөкөй сагыз пачкасы болгон. Бүгүн ошол пачка Америка Кошмо Штаттарынын тарых музейинин коллекциясында сакталат. Азыр биз кассада товардын сканерден өтүшүн күнүмдүк көрүнүш катары кабыл алабыз, ал эми анын башталышы ушундай жөнөкөй буюмдан башталган.

3. Компьютер чычканынын биринчи корпусу жыгачтан жасалган

Биринчи компьютер чычканын 1964-жылы америкалык инженер Дуглас Энгельбарт иштеп чыккан. Анын корпусу жыгачтан жасалып, ичинде эки металл дөңгөлөк болгон. Түзмөккө «чычкан» деген ат ага туташкан зым куйруккка окшош болгондуктан берилген. Ошол кезде эч ким бул шаймандын келечекте миллиондогон үйдөгү столдордо жатарын элестете алган эмес.

4. Тиш щёткасынын тарыхы Кытайдан башталат

Заманбап тиш щёткасына окшош буюм 15-кылымда Кытайда пайда болгон. Ал үчүн чочконун жоон кылы колдонулуп, сабы бамбуктан же сөөктөн жасалган. Кийин бул идея Европага жеткен. Нейлон кылдар болсо 20-кылымдын ортосунда гана пайда болуп, щёткаларды арзан жана гигиеналык кылган. Демек, күн сайын колубузга алган кадимки щётка кылымдар бою өнүгүп келген.

5. Карандаштын «коргошуну» чындыгында графит

Карандаштын ичиндеги жазуучу өзөк коргошундан эмес, графит менен ылайдын аралашмасынан жасалат. «Коргошун» деген сөз тарыхый себептерден улам сакталып калган. Графит биринчи жолу Англияда табылганда, аны коргошунга окшоштуруп алып, ушундай аташкан. Ал эми бир карандаш менен болжол менен элүү чакырымдан ашык сызык сызууга болот деп эсептелет. Бул кичинекей буюмдун ресурсу көптөгөн адамдарды таң калтырат.

6. Молния аты ботинкадан келип чыккан

Биринчи жылдыз сыяктуу жабык бекиткичтин идеясы 19-кылымдын аягында пайда болгон, бирок ал кеңири тарабай калган. 1923-жылы америкалык «Гудрич» компаниясы резина ботинкаларына ушундай бекиткичти орноткон. Ал ачылып-жабылганда чыккан үнгө байланыштуу, англисче «зиппер» деген ат берилген. Анан аны кийим өндүрүүчүлөр да колдоно баштаган.

7. Микротолкундуу меш кокустан ойлоп табылган

1945-жылы америкалык инженер Перси Спенсер радар үчүн магнетрон менен иштеп жатканда, чөнтөгүндөгү шоколад эрип калганын байкаган. Ал бул кубулуштун себебин изилдеп, микротолкундардын тамакты ысыта алаарын түшүндү. Кийинки тажрыйбалар попкорн менен жасалып, жыйынтыгында биринчи микротолкундуу меш пайда болгон. Демек, күнүмдүк тамак жылытуучу шайман илимий кокустуктун натыйжасы.

8. Бөтөлкө капкагында 21 тиш бар

Металл бөтөлкө капкагын 1892-жылы америкалык ойлоп табуучу Уильям Пейнтер патенттеген. Классикалык капкактын четинде көбүнчө 21 тиш болот. Бул сан кокус тандалган эмес: ал бөтөлкөнүн оозуна капкакты тыгыз жаап, ичиндеги газды сактоого мүмкүндүк берет. Кийинки жолу бөтөлкөнү ачканда, капкактын тишчелерин санап көрүңүз.

9. Бардык банк карталары бир өлчөмдө

Көпчүлүк пластик карталар, анын ичинде банк карталары, бир эле эл аралык стандартка ылайык жасалат. Алардын өлчөмү болжол менен 85,6 × 54 миллиметр. Ошондуктан бир эле карта дүйнөнүн каалаган өлкөсүндөгү терминалдарга жана банкоматтарга туура келет. Стандарт болбосо, ар бир өлкөнүн өз картасы жана өз түзмөгү болмок.

10. Эң узак күйгөн лампочка 120 жылдан ашык

АКШнын Калифорния штатындагы Ливермор шаарынын өрт өчүрүү бекетинде 1901-жылдан бери дээрлик тынымсыз күйүп турган лампочка бар. Аны «Жүз жылдык лампочка» деп аташат, ал эми анын кубаты өтө төмөн, бир нече ватт гана. Ал рекорддор китебине да кирген. Заманбап лампочкалар көбүнчө бир нече жыл иштейт, ошондуктан бул учур сейрек кездешүүчү мисал болуп калууда.

Күнүмдүк буюмдарга кызыгуу эмне берет

Буюмдардын тарыхын билүү — бул жөн эле кызыктуу маалымат эмес. Ал дүйнөнү башкача көрүүгө үйрөтөт. Мындай билимдин бир нече пайдасы бар:

• таанып-билүүгө жана ой жүгүртүүгө болгон кызыгууну өнүктүрөт;

• жөнөкөй нерселердин артындагы инженердик жана тарыхый ойду түшүнүүгө жардам берет;

• достор жана үй-бүлө менен кызыктуу баарлашууга тема берет;

• жаңы нерсе үйрөнүүгө шык жаратат.

Ошентип, кадимки буюмдарга көңүл буруу күнүмдүк жашоону бир аз кызыктуураак кылат.

Корутунду

Кагаз кыстырмадан баштап лампочкага чейин, ар бир жөнөкөй буюмдун өз окуясы бар. Алар кокусунан ачылган, согуш мезгилинде символ болгон, же жөн эле кылымдар бою өркүндөтүлгөн. Эми кийинки жолу щёткаңызды же карандашыңызды колго алганыңызда, алардын артындагы тарыхты эстеңиз. Билимге болгон кызыгуу жана кыраакы ой жүгүртүү эч качан ашыкча болбойт. Ал эми эс алуу үчүн кандай жолду тандасаңыз да, акыл-эстүү мамиле жана өлчөмдү сактоо — эң негизгиси.