Налог на имущество физических лиц: расчёт, льготы и действия при несогласии с начислением

Департамент государственных доходов по Мангистауской области разъясняет порядок исчисления и уплаты налога на имущество физических лиц, категории лиц, не являющихся плательщиками налога (либо имеющих льготу в пределах установленного размера), а также порядок действий при расхождениях в начислении.

Фото: Magnific.com

1. Как рассчитывается налог на имущество по жилым объектам?. 

Налог на имущество физических лиц исчисляют органы государственных доходов по месту нахождения объекта налогообложения. Налоговой базой по жилищам, зданиям, дачным постройкам, гаражам, парковочным местам и иным строениям является стоимость объекта (совокупная стоимость объектов — при превышении предельного размера).

Ставка зависит от стоимости объекта: чем выше стоимость, тем выше применяемая ставка (прогрессивная шкала). С 2026 года при превышении предельного размера совокупной стоимости объектов применяется отдельный порядок исчисления.

Налог исчисляется не позднее 1 июля года, следующего за отчётным налоговым периодом, и подлежит уплате не позднее 1 октября этого года.

2. Что будет, если не уплатить налог на имущество?

При неуплате налога в установленный срок начиная со дня, следующего за днём срока уплаты (после 1 октября), начисляется пеня за каждый день просрочки.

При возникновении задолженности налогоплательщику направляется уведомление. На исполнение уведомления предоставляется 30 рабочих дней. Если сумма задолженности превышает 1 МРП, должнику направляется налоговый приказ.

При неуплате после получения налогового приказа документы направляются судебным исполнителям. Могут применяться меры принудительного взыскания, включая арест банковских счетов и имущества.

В 2026 году 1 МРП составляет 4 325 тенге.

3. Кто не является плательщиком налога на имущество физических лиц?

Плательщиками налога на имущество физических лиц не являются (с учётом ограничений, установленных статьёй 597 Налогового кодекса РК):

Герои Советского Союза, Герои Социалистического Труда, лица, удостоенные званий «Халық қаһарманы», «Қазақстанның Еңбек Ері», кавалеры ордена Трудовой Славы трёх степеней и ордена «Отан» — в пределах 1 000 МРП (4 325 000 тенге в 2026 году) от общей стоимости объектов, указанных в подпункте 1) статьи 599 НК РК;

ветераны Великой Отечественной войны, ветераны, приравненные к ним по льготам, ветераны боевых действий на территории других государств, труженики тыла военных лет, а также лица с инвалидностью — по земельным участкам, занятым жилищным фондом, придомовым участкам, участкам для ЛПХ, садоводства и дачного строительства, участкам под гаражами; а также в пределах 1 500 МРП (6 487 500 тенге в 2026 году) от общей стоимости объектов, указанных в подпункте 1) статьи 599 НК РК;

дети-сироты и дети, оставшиеся без попечения родителей, — до достижения 18 лет по указанным земельным участкам и объектам налогообложения;

один из родителей лица с инвалидностью с детства либо ребёнка с инвалидностью — по указанным земельным участкам;

многодетные матери, удостоенные звания «Мать-героиня» либо награждённые подвеской «Алтын алқа», а также отдельно проживающие пенсионеры — по земельным участкам, занятым жилищным фондом, и придомовым участкам; а также в пределах 1 000 МРП от общей стоимости объектов, указанных в подпункте 1) статьи 599 НК РК. Отдельно проживающими пенсионерами признаются пенсионеры, по юридическому адресу которых зарегистрированы исключительно пенсионеры;

индивидуальные предприниматели — по объектам, используемым в предпринимательской деятельности (за исключением жилищ и иных объектов, по которым налог исчисляют органы государственных доходов);

физические лица — собственники квартиры (комнаты) — по доле в земельном участке, занятом многоквартирным жилым домом.

Сведения о льготных категориях ежегодно представляются уполномоченными органами и учитываются при исчислении налога. Если льгота не применена, необходимо обратиться в орган государственных доходов с подтверждающими документами.

4. Почему мне начислен налог на имущество?

Налог исчисляется физическим лицам, являющимся собственниками жилищ, квартир, дачных строений, гаражей, парковочных мест и иных объектов налогообложения, находящихся на территории Республики Казахстан. Основание — право собственности на объект.

5. Почему сумма налога увеличилась по сравнению с прошлым годом?

Увеличение суммы может быть связано с изменением стоимости объекта, площади либо иных характеристик недвижимости, актуализацией сведений об объекте, а также с изменением расчётных показателей и ставок, предусмотренных Налоговым кодексом.

6. Почему налог начислен, если у меня есть льгота?

В отдельных случаях сведения о льготной категории могут отсутствовать в информационных системах либо не быть учтены при исчислении. Необходимо обратиться в орган государственных доходов по месту нахождения объекта и представить документы, подтверждающие право на льготу, для корректировки начисления.

7. Почему налог начислен, если объект недвижимости продан?

Налог исчисляется с учётом периода фактического владения объектом. Если сведения о прекращении права собственности не поступили либо не учтены, необходимо обратиться в орган государственных доходов для проверки и корректировки начисления.

8. Почему налог начислен не тому собственнику?

Такая ситуация возможна при расхождениях в сведениях о собственниках либо при изменении права собственности. Для проверки и исправления сведений следует обратиться в орган государственных доходов.

9. Куда обращаться, если я не согласен с начисленной суммой?

Необходимо обратиться в орган государственных доходов по месту нахождения объекта налогообложения и представить документы, подтверждающие необходимость корректировки (правоустанавливающие документы, сведения о льготе, договоры купли-продажи и иное).

Проверить начисления и оплатить налог можно в мобильном приложении e-Salyq Azamat, на портале kgd.gov.kz, через банки второго уровня и платёжные сервисы.

Жеке тұлғалардың мүлік салығы: есептеу, жеңілдіктер және есепке келіспеген жағдайдағы іс-қимыл

Маңғыстау облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті жеке тұлғалардың мүлік салығын есептеу мен төлеу тәртібін, салық төлеуші болып табылмайтын (немесе белгіленген мөлшер шегінде жеңілдігі бар) санаттарды, сондай-ақ есептеудегі алшақтықтар кезіндегі іс-қимыл тәртібін түсіндіреді.

1. Тұрғын объектілер бойынша мүлік салығы қалай есептеледі?

Жеке тұлғалардың мүлік салығын мемлекеттік кірістер органдары салық салу объектісінің орналасқан жері бойынша есептейді. Тұрғын үйлер, ғимараттар, саяжай құрылыстары, гараждар, тұрақ орындары және өзге құрылыстар бойынша салық базасы — объектінің құны (шекті мөлшерден асқан жағдайда — объектілердің жиынтық құны).

Мөлшерлеме объектінің құнына байланысты: құны неғұрлым жоғары болса, қолданылатын мөлшерлеме соғұрлым жоғары (прогрессивті шкала). 2026 жылдан бастап объектілердің жиынтық құнының шекті мөлшерінен асқан жағдайда есептеудің жеке тәртібі қолданылады.

Салық есепті салық кезеңінен кейінгі жылдың 1 шілдесінен кешіктірілмей есептеледі және сол жылдың 1 қазанынан кешіктірілмей төленуге тиіс.

2. Мүлік салығы төленбесе не болады?

Салық белгіленген мерзімде төленбесе, төлеу мерзімінен кейінгі күннен бастап (1 қазаннан кейін) әрбір кешіктірілген күн үшін өсімпұл есептеледі.

Берешек пайда болған жағдайда салық төлеушіге хабарлама жіберіледі. Хабарламаны орындауға 30 жұмыс күні беріледі. Берешек сомасы 1 АЕК-тен асса, борышкерге салық бұйрығы жіберіледі.

Салық бұйрығын алғаннан кейін де төленбесе, құжаттар сот орындаушыларына жіберіледі. Банк шоттары мен мүлікті арестке алуды қоса алғанда, мәжбүрлеп өндіріп алу шаралары қолданылуы мүмкін.

2026 жылы 1 АЕК — 4 325 теңге.

3. Жеке тұлғалардың мүлік салығын кім төлемейді?

Жеке тұлғалардың мүлік салығының төлеушілері болып табылмайды (ҚР Салық кодексінің 597-бабында белгіленген шектеулерді ескере отырып):

Кеңес Одағының Батырлары, Социалистік Еңбек Ерлері, «Халық қаһарманы», «Қазақстанның Еңбек Ері» атақтарына ие болған адамдар, үш дәрежелі Еңбек Даңқы ордені мен «Отан» орденінің иегерлері — Салық кодексінің 599-бабы 1) тармақшасында көрсетілген объектілердің жалпы құнынан 1 000 АЕК (2026 жылы 4 325 000 теңге) шегінде;

Ұлы Отан соғысының ардагерлері, оларға жеңілдіктері бойынша теңестірілген ардагерлер, басқа мемлекеттер аумағындағы ұрыс қимылдарының ардагерлері, тыл еңбеккерлері, сондай-ақ мүгедектігі бар адамдар — тұрғын үй қоры алып жатқан жер учаскелері, үй маңындағы учаскелер, жеке қосалқы шаруашылық, бау-бақша және саяжай құрылысы үшін берілген учаскелер, гараждар алып жатқан учаскелер бойынша; сондай-ақ 599-баптың 1) тармақшасындағы объектілердің жалпы құнынан 1 500 АЕК (2026 жылы 6 487 500 теңге) шегінде;

жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар — 18 жасқа толғанға дейін көрсетілген жер учаскелері мен салық салу объектілері бойынша;

бала кезінен мүгедектігі бар адамның не мүгедектігі бар баланың ата-анасының біреуі — көрсетілген жер учаскелері бойынша;

«Ана-батыр» атағына ие немесе «Алтын алқа» алқасымен марапатталған көпбалалы аналар, сондай-ақ бөлек тұратын зейнеткерлер — тұрғын үй қоры алып жатқан жер учаскелері мен үй маңындағы учаскелер бойынша; сондай-ақ 599-баптың 1) тармақшасындағы объектілердің жалпы құнынан 1 000 АЕК шегінде. Бөлек тұратын зейнеткерлер деп заңды мекенжайында тек зейнеткерлер тіркелген зейнеткерлер түсініледі;

жеке кәсіпкерлер — кәсіпкерлік қызметте пайдаланылатын объектілер бойынша (мемлекеттік кірістер органдары салықты есептейтін тұрғын үйлер мен өзге объектілерді қоспағанда);

пәтердің (бөлменің) меншік иесі жеке тұлғалар — көпқабатты тұрғын үй алып жатқан жер учаскесіндегі үлесі бойынша.

Жеңілдікті санаттар туралы мәліметтерді уәкілетті органдар жыл сайын ұсынады және салықты есептеу кезінде ескеріледі. Жеңілдік қолданылмаса, растайтын құжаттармен мемлекеттік кірістер органына жүгіну қажет.

4. Маған мүлік салығы неге есептелді?

Салық Қазақстан Республикасының аумағындағы тұрғын үйлердің, пәтерлердің, саяжай құрылыстарының, гараждардың, тұрақ орындарының және өзге салық салу объектілерінің меншік иесі болып табылатын жеке тұлғаларға есептеледі. Негізі — объектке меншік құқығы.

5. Салық сомасы өткен жылмен салыстырғанда неге өсті?

Соманың өсуі объектінің құнының, алаңының немесе өзге сипаттамаларының өзгеруіне, объект туралы мәліметтердің өзектендірілуіне, сондай-ақ Салық кодексінде көзделген есептік көрсеткіштер мен мөлшерлемелердің өзгеруіне байланысты болуы мүмкін.

6. Жеңілдігім болса да салық неге есептелді?

Жекелеген жағдайларда жеңілдікті санат туралы мәліметтер ақпараттық жүйелерде болмауы немесе есептеу кезінде ескерілмеуі мүмкін. Объектінің орналасқан жері бойынша мемлекеттік кірістер органына жүгініп, жеңілдік құқығын растайтын құжаттарды ұсыну қажет.

7. Жылжымайтын мүлік объектісін сатсам да салық неге есептелді? 

Салық объектті нақты иелену кезеңі ескеріле отырып есептеледі. Меншік құқығының тоқтатылғаны туралы мәліметтер түспесе не ескерілмесе, тексеру және түзету үшін мемлекеттік кірістер органына жүгіну қажет.

8. Салық неге басқа меншік иесіне есептелді?

Мұндай жағдай меншік иелері туралы мәліметтердегі алшақтықтарда не меншік құқығы өзгергенде туындауы мүмкін. Мәліметтерді тексеру және түзету үшін мемлекеттік кірістер органына жүгіну керек.

9. Есептелген салық сомасына келіспесем қайда жүгінемін?

Салық салу объектісінің орналасқан жері бойынша мемлекеттік кірістер органына жүгініп, түзету қажеттігін растайтын құжаттарды (құқық белгілейтін құжаттар, жеңілдік туралы мәліметтер, сатып алу-сату шарттары және т.б.) ұсыну қажет.

Есептеулерді e-Salyq Azamat мобильді қосымшасында, kgd.gov.kz порталында, екінші деңгейлі банктер мен төлем сервистері арқылы тексеруге және төлеуге болады.